Herhangi bir şey

Bir gün birileri bana Kadıköy rıhtımının bu kadar kalabalık, Kızılay Bulvarının trafiği kaldıramayacağını, dergi ve gazetelerde yazacağımı söyleseydi, kesinlikle gözlerimden yaş gelene kadar gülerdim.

Kendimi bu yaşlarda, bu kişilikle tasavvur bile edemezdim. Çocukken insanın 20’li yaşlarda durmuş oturmuş, 30’larında orta yaşlı olduğunu ve 40’ından sonra yaşlanmaya başladığını düşünürdüm.  Ben ortaokul sıralarındayken, henüz ortaokul diye bir kavram varken, üniversitede okuyan bir alt kat komşumuz vardı; Sema Abla.  Bana çok büyük, olgunlaşmış, iş, çocuk sahibi olma zamanı gelmiş gibi gelirdi. Bugünkü benim yaşımda olan annem ise o gün kocaman vede yaşlıydı benim için.

Dün bir gazetede okudum; son zamanlarda yapılan araştırmalara göre artık 40’lı yaşların sonları, 50’li yaşların başı artık anca orta yaş kategorisine giriyormuş, insanlarca!

——————

Beni tanıyan kişiler arasında “iyimser günay” olarak bilinirim. Hayır, polyannacı bir yapım yok. Aksine körü körüne iyi/kötü birşeylere inanmaktan hazetmem. Ama hayat zor işte derim. Hayatın zaten çok azını kontrol edebilrisin derim. Kontrol edebildiklerin arasında da olumsuzluklarla cebelleşmek, kavga etmek yerine olumlu duygularla çözüm aramak, olaylarla başa çıkmaya çalışmak ve olumlu düşünerek olumluluğu kendime çekmeye çalışmaktır benim felsefem.

-       negatif düşünürsen negatifi çekersin; zira murphy daima haklı çıkar.

-       Türkiye yavaşda olsa iyiye gidiyor.

-      Papa’nın gelişi pek güzel anılar bıraktı bende. Taksim meydanında insanlar cıvıl cıvıldı, kuşlar caddelerin on santim üstünden uçuyordu ve korna sesi uzaktan bile olsa duyulmuyordu.

—————-

Herkes gibi, hepimiz gibi bende  yaşlanıyorum. Hani gazetelerde, dergilerde okursunuz, televizyonda, dizilerde seyredersiniz ya, 30’lu yaşlarda insanlar çoğunlukla depresyona girerlermiş ya, 30’lu yaşların başında “bende şöyle bir depresyona girip çıksam mı acep” diye düşündüğümü hatırlıyorum. Sonuçta bu fikirden hoşlanmadığımı, vazgeçtiğimi hatırlıyorum “oooo ne gerek var şimdi bunalmaya” diye.

İnsan bilinçli olarak bunu yapar mı, düşünür mü demeyin sakın. Bilinçaltının insana nasıl ve ne tür bir oyun oynayabileceğini tahmin bile edemezsiniz.

Kimi samimi olamaz. Duygularından insanların önünde bahsedemez veya kalabalık bir ortamda önünden bir fare geçipde duyguları ortaya çıkarsa utanır, sonraki olacaklardan korkar. Kimi kendine bile dürüst olamaz. Kimi öpülmekten, dokunulmaktan hoşlanmaz. Kimi sevdiğini söyleyemez veya çok kereler söyler, ister anlamını vermek istesin, ister istemesin.

Ay, ne güzel oldu “isteyip istememek”, değil mi?

————-

Daha öncede bahsetmişimdir; anlamını hakkettiğini düşündüğüm kelimeler vardır, çok sevdiğim. Ağzımdan çıktığı zaman durup tekrarladığım, düşündüğüm kelimeler bunlar. Endam mesela. Zülüf. Tasavvur, alem, gam mesela.

Veya dilekleri ifade eden deyişler. Birine teşekkür etmek istersin ama teşekkürden fazlasıdır hissettiğiniz lakin minnet de değildir. Ben “allah razı olsun” demek isterim, bazen derimde. Herhangibir dini yönü olduğundan değil, çok ama pek çok teşekkür etmek istediğimden. Veya sevdiğim birinin üstünü “allah rahatlık versin” diyerek örtmek, alnına bir öpücük kondurmak….

—————-

Geçenlerde aklıma geldi; insanların yaraları, kişiliklerinin zayıf yanlarında mıdır, güçlü yanlarında mı? Gocunduğumuz yaralarımızın içimizdeki izdüşümleri nerelerde, hangi yönlerimizdedir?

İnsan başkasını da kendinden bilirmiş deyişi üstünden hareketle, kendimden örnek versem, muhtemelen ilk madde olarak sorumluluk derdim herhalde. Biri bana sorumsuz olduğumu veya bu sonuca çıkan  kelimeler sarfetse, kanım beynime çıkar. Zira, kendime çok güvendiğim konuların başında sorumluluk bilincim gelir. Ama bu benim. Herkes karakterinin güçlü olduğu konularda mı alınganlık eder pek bilemiyorum. Veya alınganlığın güçlü veya zayıf yönlerinle değilde başka bir sembolü mü vardır acaba?

Sonuçta, yazmayı sevdiğim kadar sorularımdan kurtulmak için de yazıyorum bazen. Örneğin bu, işte o anlardan biri.
————————-

Herşeyi birarada yazmaya, aklımdaki herşeyi dökmeye çalıştığımı sanmayın sakın. Hayatın içinden bir yazı olsun istedim. Hergün, bir dakikada düşündüğünüzün, üç saat sonra ile tamamen farklı olduğunu hepimiz farkedip, yaşamışızdır. Gün içinde değişen düşünceler, duygular gibi kalemimi kendi haline bıraktım. Bir ondan, bir bundan, bir şundan bahsetmek istedim, uçuşan düşüncelerim gibi.

Sağlıcakla kalın….

Aralık 2006

Bu yazı fiziksel bir seyahat sonucu değil, televizyon haberlerinden ve son günlerde yaşadıklarım arasında seyahat eden aklımdaki tilkilerimin resmi üzerinedir:

Televizyon olmayan televizyonun bir kanalında Babylon 5 isimli bir dizi var; 2300 yılına yakın bir zamanda uzayda barışı sağlamaya çalışan bir üsde yaşananlar dizi film haline getirilmiş.  Bana yazıyı yazdıranda filmin bu dizisi oldu. Özellikle son günlerde Fransa’da başlayarak birçok Avrupa ülkesine sıçrayan etnik çatışmalar ve etnik kültürünü, ait olduğu kimliği kullanarak başkalarına eziyet edenleri haberlerde seyredip üstüne de Babylon dizisini görünce; biten yılın ardından bir değişiklik yapalım ve seyir defterimi bir mekandan çok bir duygunun resmi ile süsleyeyim istedim. Yazının tamamı bir hayal ürünü olup, gerçek hayattaki kişi, kuruluş, kültür ve / veya olgularla ilgili değildir.  Yazı tamamen benim beynimin yaptığı seyahatin ürünü olup, istenildiğinde gülünüp, dalga geçilebilir, istenildiğinde ağlanabilir veya küfredilebilir…

Gelelim diziye. Seyrettiğim son bölümde, üssün komutanı olan şahıs, etnik çatışma kaynaklı kargaşayı bastırmaya ve tehdit altındaki azınlıkların güvenliğini sağlamaya çalışırken, mesai arkadaşlarına şunları söyler: “en iyi azınlık, ölü azınlıktır. Burada düzeni sağlamakla görevli olmam, bundan zevk almamam anlamına gelmez!” tabii bu cümle aslında ırkçıları yakalamak için bir tuzak olsa da, gerçekte olabilirdi.

Bir ülke düşünün; adı Para Para Para Cumhuriyeti. Ülkede renosans yaşanmış, ülkede gezegenin en hoş edebiyatçıları, sanatçıları çıkmış, en zengin muhalefet felsefecileri, feylesofları yetişmiş. Aslında kendi de eleştirdiği diğer ülkeler gibi bir sömürgeci cumhuriyet imiş ve tüm ekonomik sistemleri bir zamanlar buna dayandırılmış. Gelecekte ise gerek kendi geliştirdikleri ulus-devlet modeli, gerek nasyonel özgürlük akımları ve yeni ekonomik sistemlerin gelişmesi sonucunda sömürgelerini bırakmışlar.

Bir ülke varmış; üzerinde güneş hiç batmazmış. Üniversiteleri, doğası, yaptığı bilimsel çalışmaları ve sanayii devrimini yaşayan ilklerden olması bile, kolonileşmesine engel olmamış. Bu ülkede gel zaman, git zaman kolonilerini aynı tür sebeplerle bırakmış.

Bir ülke düşünün; fırsatlar devletlerinin birleşmesiyle oluşan, geçmişi ancak birkaç yüzyıl geriye gidebilen, kendisi işgal edilmiş bir ülkeymiş. Kendi içlerinde savaşmışlar, başka kolonilerden gelenleri köleleri yapmışlar, enerji kaynaklarının hakimiyeti için savaşlara girişmişler. Sonraları kölelerini serbest bırakmışlar, savaşların demokrasi için yapıldığını söylemişler.

Böylece sömürgeler, koloniler özgür kalmış; insanlar çeşitli cumhuriyetler arasında dolaşabilir, başka ülkelerde yaşayabilir hale gelmiş, birbirlerinin dillerini öğrenmişler, konuşmuşlar; birbirlerinin cumhuriyetlerini ziyaret etmiş, yerel ürünlerini satın almışlar, zor olaylarda göstermelikde olsa birbirlerine yardım etmişler, başka cumhuriyetleri yargılamışlar, onların işlerine karışmış, iğneyi kendilerine batırmadan çuvaldız sokmaya calışmışlar. Kısacası mışlar da mışlar. Ama bir türlü söz konusu Para Para Para cumhuriyetinin bir zamanlar ortaya attığı ulus-devlet modeli, gezegende cumhuriyetler arası kaynaşmayı, birbirlerini kabul etmeyi, anlayış göstermeyi, sevmeyi, birbirlerine saygı göstermeyi öğretememiş. Gel zaman git zaman; zaman zaman, ekonomik sistemler tek enerji odaklı çalıştığından, ekonomilerde global durgunluklar yaşandığından etnik farklılıklar gözler önüne çıkmaya başlamış tüm gezegende. “Bu adam benim ülkemde yaşıyor, onun işi var benim yok” demişler. Örneğin, SA Cumhuriyeti’nde bir ressam demokratik seçimlerle başa gelip, eski kıtayı fethedip, dünyaya hükmetmeye çalışmış, ari ırk adı altında başka ırklardan, dinlerden insanları öldürmüşler, hatta yok etmeye çalışmışlar. Para Para Para cumhuriyetinde gezegenin en sıcak günlerinde şehirlerini terkedip deniz kenarına giden doktorlar, aileler arkalarında kendi yaşlılarını bırakınca, ölümlerine sebebiyet vermişler.  Okyanusların derinliklerinde başka enerji kaynaklarının testlerini yapmışlar, ekolojik dengeye zarar vermişler. Üzerinde güneş batmayan ülkede asayiş adamları durmadıkları için gençleri öldürmüş. Sömürgelerini birleştirip, kendi topraklarındaki yaşayanları birleştirememiş, iç savaş yaşamışlar. Birleşmiş Fırsatlar Ülkesi’nde kasırgalar kopmuş, farklı renkteki kendi insanlarını orada bırakmışlar, bir nevi öldürmüşler. Başka ülkeleri her ekonomik durgunluk zamanında işgal etmeyi huy haline getirmişler. Nerdeyse tüm ülkelerde, bombalar patlamış başka dinler, başka ırklar adına. Belki de kendi gibi düşünen insanları öldürmüşler bombalarla. Belki de haklıyken haksız, ah ederken, ah edilen olmuşlar.

Oysa efendim, başka bir memleket düşünün; aynı bölgede yaşayan Ermeni veya Kürtler bebekleri için aynı diş buğdayı töreni yapılırmış. Halbuki biri Müslüman, diğeri Hristiyan. O cenapta da oğullarına babasının adını koymak isteyen erkekler var, başka cenaplarda da.  Ermeniler de ölülerini gömerken meleklerle Allah katına uçması için dualar eder, Müslümanlar da. Orada yaşayan tüm toplulukların adak adama huyları varmış. Biri İsa’nin doğum yortusunda gercekleştirir adağını ve akan kanı haç şeklinde alnına sürer, diğeri kurban bayramında keser ve alnına kanı değdirir.  Hepsi de dini nikah kıyılmadan gerdeğe giren gelin ve damadın günah işlediğini düşünür. Hepsi de günlerine sağ ayaklarını atarak çıktıkları kapıda, dua ederler. Biri “bismillahirrahmanirrahim”, diğeri “ey göklerdeki babamız, ismin mübarek olsun” diye duaya başlar.  Yaşadığı yer veya dini inancı, meşgalesi hacı olmasını engellemez.

Efendim, kalbime yaptığım yolculuğumun çağrıştırdıklarını, hüzünlerimi yazıyorum bu ay. Bu yazıyı okuyan kimilerimiz politik bir seyir izlediğimi sanabilir. Kimi cumhuriyetleri veya izm’leri eleştirdiğimi düşünebilir. Alakası yok! Kendimi apolitik, 80 kuşağının tipik örneklerinden biri sayabilirim. Ama insana ehemmiyet veririm, Taksim meydanında adam sallandırmanın bir çözüm olmadığını düşünürüm. Ne ona, ne buna karşı değilim. Ama insani olmayan, demokratik olmayan olgulara karşıyım. 

Şeker bayramında Güneydoğu’daydım. Girdiğim dükkanlarda, evlerde, ibadet yerlerinde önce insanları selamladım, sonra bayramlarını kutlayıp işime baktım.  Selamladığım kişiler Türk, Kürt, Ermeni, Süryani ve Keldaniydiler. Hatta bir kilisedeki papaz, boş bulunup bayramını kutlamama rağmen, bana “sağol evladım, seninkide kutlu olsun” dedi. Öpecektim adamı ama utandım. Yalnız bir dükkanda bir genç vardı ki, “bu sizin bayramınız, bizim değil. Sizinki kutlu olsun” dedi (nerden çıkarıyorsa benim bayramım olduğunu?) . Yanlış anlaşılmasın ütopik biri değilim ama bayramlar, sahiplerine özel anlamlar içerirler elbet ama bence aslında birbirimizle konuşmak, dertleri unutmak, tatil yapmak vb keyifler, güzellikler için birer bahanedir. Benim gençse hafif çaplı da olsa tepkiliydi. Herkesi bir kefeye koyması beni etkilemez ama kendi gibi düşünenleri provake eder diye korktum O’nun adına.  Neyse efendim laf lafı açtı, sohbet edildi, çay içildi, şarap ikram edildi. Benim gencin yüreği açıldı bize karşı ve arkadaşlarından biri gibi konuşmaya başladı bizimle. Süryani imiş; adı Thomas. Süryanice okumasını da, yazmasını da biliyormuş. İlkin adımı yazmasını istedim Süryani alfabesiyle. Sonra O’na Midyat Belediye Başkanının bir zamanlar söylediğini duyduğum bir cümlesini verdim, çevirmesi için: “Bizler ölülerimizi gömmeyi Süryanilerden, misafirperverliği Kürtlerden, diyaloğu Türklerden öğrendik, hadi elele verip, memleketimizi geliştirelim”.

Bu yazıyı Thomas’a, Kürtlerin haysiyetine gölge düşürenlere ve her yerde anlamsız sebeplerle gençlerin ölmesine sebep olan zihniyete, adıyorum.  Yüreğimden küçük küçük parçalar kopardınız.

Sevgi ve saygılarımla efendim. Sürç-i lisan ettiysem affola.

Kasım 2005